Ryszard Ludomir Kruza
Biografia
Ryszard Ludomir Kruza urodził się 17 czerwca 1939 roku w Chojnicach w rodzinie związanej z muzyką - matka grała na pianinie, a dziadek na organach. W dzieciństwie słuchał amerykańskiej muzyki rozrywkowej i od najmłodszych lat rozwijał umiejętności muzyczne, ucząc się fortepianu.
Podczas edukacji w szkole średniej zorganizował własny zespół, a regularne słuchanie audycji Willisa Conovera Music USA rozbudziło jego zainteresowanie jazzem. Fascynował się Lionelem Hamptonem, Errollem Garnerem i Modern Jazz Quartet.
Mając 18 lat jako student trafił do jazzowego zespołu kierowanego przez Jerzego Greitnera. Najpierw grał na pianinie, a po znalezieniu uszkodzonego wibrafonu naprawił go i zaczął grać na nim. Studia ukończył dopiero po 10 latach, a następnie otrzymał tytuł magistra inżyniera architekta. Tematem pracy dyplomowej był projekt teatru muzycznego w Gdańsku. Jednak nigdy nie pracował w zawodzie, przez co nawet odebrano mu paszport.
W 1957 rozpoczął się pierwszy, tak zwany Trójmiejski okres twórczości, który trwał do 1967. Komponował i wykonywał muzykę dla większości teatrów i kabaretów szeroko znanych w Polsce i za granicą (CoTo, To Tu, Kabała, Jazz i Poezja, Studio Rapsodyczne), był uczestnikiem wielu festiwali i zdobył I nagrodę na I festiwalu Jazz nad Odrą we Wrocławiu. Wkrótce krytycy i środowisko muzyczne uznali go za czołowego wibrafonistę Europy. Współpracował z wieloma zespołami, m.in. Swingtet Edwarda Rykaczewskiego czy Al Musiał + 4. Również kierował własnym Trio i Kwartet, Modern Quartet, big band Jana Tomaszewskiego, North Coast Combo.
Podczas „saksów” w Ostrawie na Słowacji zapoznał się z wokalistką węgierskiego zespołu, z którą później ożenił się. W 1966 roku przeniósł się do Budapesztu. Pracował jako reżyser muzyczny i aranżował muzykę do wielu płyt czołowych muzyków jazzowych i rozrywkowych Węgier, był jedną z wiodących postaci środowiska jazzowego.
Na początku lat osiemdziesiątych ucierpiał w wypadku samochodowym, co na pewien czas zahamowało jego aktywność jako instrumentalisty.
W 1988 roku wydana została płyta pt. Oui, nagrana na Węgrzech ze Zbigniewem Namysłowskim. Wykładał na Wydziale Jazzu Konserwatorium im. Béla Bartóka w Budapeszcie. Potem przerwał pracę i wyjechał do Kanady, gdzie po wynalezieniu syntezatora zaczął komponować.
Zgodził się na propozycję dyrektora Państwowego Centrum Muzyki Rozrywkowej i wykładowcy w Akademii Jazzu na wyspie Csepel w Budapeszcie napisać książkę o syntezatorach. Dlatego wrócił z rodziną do Węgier i wraz z uczniem i przyjacielem Gaborem Banay rozpoczął pisanie książki, która jest nadal stosowana na uczelniach węgierskich. Dalej komponował muzykę dla zespołów na całym świecie, m.in. USA, Anglia, Japonia i Kanada.
Kruza przez dziesięciolecia opracowywał swój wynalazek, nowy typ wibrafonu zwany poliwibe. Wielofunkcyjny instrument elektroakustyczny został zaprezentowany podczas uroczystego otwarcia Węgierskiego Muzeum Polskości i Archiwum w Budapeszcie.
W ostatnich dziesięciu latach życia z powodu ciężkiej choroby znacznie ograniczył publiczne występy. Więcej poświęcił czasu na pracę dydaktyczną, projektował nowe rodzaje instrumentu oraz pisał podręczniki i poezję.
Zmarł 19 marca 2020 roku wVecséskoło Budapesztu, po długiej i ciężkiej chorobie, przeżywszy 80 lat.