Andrzej Masłowski

zegarmistrz, wynalazca i skrzypek amator
30.11.1766 08.12.1828 Chojnice

Biografia

Andrzej Masłowski urodził się 30 listopada 1766 w Chojnicach. Naukę zegarmistrzostwa rozpoczął między 15 a 18 rokiem życia, a w 1789 roku był już mistrzem i prawdopodobnie otworzył tam zakład w Poznaniu, być może zdobywając również posadę zegarmistrza miejskiego.

Wykonał w tych latach model zegara z tzw. skaczącą sekundą (seconde morte), czyli z sekundnikiem skaczącym naprzemiennie. Być może była to kopia prac przodujących zegarmistrzów, a sam fakt wykonania tak precyzyjnego urządzenia świadczy o wysokim poziomie jego warsztatu.

Kolejnym zegarem skonstruowanym przez niego był tzw. monochord, przyrząd mierniczy służący do określania stosunków długości strun i wysokości dźwięku. Wyświetlał on kolejne godziny różnymi tonami, co umożliwiało ocenę czasu bez patrzenia na tarczę. Było to prawdopodobnie oryginalne rozwiązanie Masłowskiego.

Około 1804 wykonał całkowicie nowy instrument muzyczny – klawikord harmoniczny zwany też coelizonem. Był to czterooktawowy instrument strunowy, zamiast klawiatury posiadający szereg prętów o różnej grubości i długości. Instrument spodobał się poznańskiej publiczności i 10 kwietnia 1805 zaprezentowany został w Berlinie, na tamtejszej Akademii; 23 kwietnia dano koncert otwarty dla publiczności, a 23 maja 1805 koncertu wysłuchał król Fryderyk Wilhelm III, który podarował wynalazcy 1000 talarów.

W 1806 w Rogalinie odbyła się próba maszyny latającej, którą inspirował hrabia Edward Raczyński. Urządzenie składało się z spadochronu taftowego i skrzydeł, połączonych jedwabnymi sznurkami; próba lotu zakończyła się niepowodzeniem.

Po tym czasie Masłowski wrócił do pracy zegarmistrzowskiej. W 1811 wydał Zbiór wiadomości potrzebnych naprawiającym również noszącym zegarki – pierwszą w języku polskim książkę o zegarach mechanicznych i sztuce ich naprawy, 36-stronicowy podręcznik sygnowany inicjałami (A.M.).

Oprócz umiejętności technicznych był również zdolnym skrzypkiem – koncertował nawet na dworze Antoniego Henryka Radziwiła (np. w 1815). Należał także do poznańskiej loży wolnomularskiej "Świątynia Jedności". W latach 1806–1807 pełnił funkcję skarbnika Komitetu Ofiary Narodowej.

Zmarł 8 grudnia 1828 i pochowany został na cmentarzu na Wzgórzu Świętego Wojciecha w Poznaniu, być może jako wolnomularz poza obrębem cmentarza. Jego płyta nagrobna nie zachowała się.

Życie rodzinne: pierwszą żoną była Brygitta Lange; mieli dwóch synów, Leona i Sylwestra. Około 1820 ożenił się ponownie – z Marianną Zadzińską. Mieli razem szóstkę dzieci: Katarzynę, Rozalię Passini, Helenę Radkiewicz, Józefę, Mariannę i Jana. Leon i Sylwester również zostali zegarmistrzami.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Wykonał model zegara z tzw. skaczącą sekundą (seconde morte) oraz opracował monochord do określania stosunków długości strun i wysokości dźwięku.
Wynalazek klawikordu harmonicznego (coelizon) – czterooktawowy instrument z prętami zamiast klawiatury; zaprezentowany w Berlinie w 1805; król Fryderyk Wilhelm III ufundował 1000 talarów.
Wydał pierwszy w języku polskim podręcznik napraw zegarów: Zbiór wiadomości potrzebnych naprawiającym zegarki (1811).
Przeprowadził próbę maszyny latającej w Rogalinie (1806).
Koncertował jako skrzypek na dworze Radziwiła (np. 1815).

Ciekawostki

Był członkiem poznańskiej loży wolnomularskiej Świątynia Jedności.
Król Fryderyk Wilhelm III podarował mu 1000 talarów po koncercie w Berlinie (1805).
Płyta nagrobna Andrzeja Masłowskiego nie zachowała się.

Udostępnij